Başabaş analizi ve kâr planlama
Fiyat, maliyet ve satış varsayımları değiştiğinde başabaş noktası ile kârlılığın nasıl kaydığı karşılaştırılır.
Başabaş analizi, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu satış düzeyini belirler. Birim fiyat, değişken maliyet ve sabit maliyetlerden hareketle başabaş miktarı, hedef kâr için gereken satış, güvenlik marjı ve faaliyet kaldıracı derecesi hesaplanır.
Sonuçlar
Başabaş ve maliyet-hacim-kâr (CVP) analizi üzerine kısa notlar
Başabaş analizi nedir?
Başabaş analizi, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu ve faaliyet kârının sıfır olduğu satış düzeyini arar. Maliyet-hacim-kâr (cost–volume–profit, CVP) analizinin temel kimliğidir.
Birim katkı payı nedir?
Birim katkı payı, satış fiyatından birim değişken maliyet çıkarıldıktan sonra kalan tutardır. Sabit maliyetleri karşılamak ve kâr yaratmak için kullanılır.
Katkı payı oranı nasıl hesaplanır?
Katkı payı oranı (CMR) = (P − V) / P. Her bir satış lirasının değişken maliyetlerden sonra kalan payıdır.
Başabaş satış miktarı nasıl hesaplanır?
Başabaş miktarı (BEQ) = sabit maliyet / birim katkı payı. Eşdeğer olarak başabaş geliri (BER) = sabit maliyet / katkı payı oranı (CMR).
Hedef kâr için gerekli satış nasıl hesaplanır?
Gerekli miktar = (sabit maliyet + hedef kâr) / birim katkı payı (CMu). Hedef vergi sonrası ise önce vergi öncesi hedefe çevrilir: TP_önce = TP_sonra / (1 − vergi oranı).
Güvenlik marjı nedir?
Güvenlik marjı, beklenen veya gerçekleşen satışların başabaş satış düzeyinin ne kadar üzerinde olduğunu gösterir. Oran, bu tamponu beklenen satışın yüzdesi olarak ifade eder.
Faaliyet kaldıracı derecesi nedir?
Faaliyet kaldıraç derecesi (DOL) = toplam katkı / FVÖK (EBIT). Mevcut satış düzeyinde satış hacmindeki %1’lik değişimin, diğer varsayımlar sabitken faaliyet kârındaki yüzde değişime yaklaşık etkisini gösterir.
Çok ürünlü başabaş analizi nasıl yapılır?
Sabit bir satış karması ile ağırlıklı ortalama katkı payı (WACM) hesaplanır. Bileşik başabaş = sabit maliyet / WACM; ardından karmaya göre ürünlere dağıtılır.
Nakit başabaş noktası nedir?
Nakit başabaş, amortisman gibi nakit çıkışı yaratmayan sabit maliyetleri ayırır. Muhasebe kârının sıfır olduğu nokta değil, nakit sabit maliyetlerin karşılandığı satış düzeyidir.
Maliyet-hacim-kâr (CVP) varsayımları
- Birim satış fiyatı ilgili faaliyet aralığında sabittir.
- Birim değişken maliyet ilgili faaliyet aralığında sabittir.
- Toplam sabit maliyetler ilgili faaliyet aralığında sabittir.
- Üretim ile satış miktarı farkları ihmal edilir veya ayrıca dikkate alınır.
- Çok ürünlü analizde satış karması sabittir.
- Maliyetler sabit ve değişken olarak anlamlı biçimde ayrılabilir.
Not: Bu hesaplama aracı finansal eğitim ve karar desteği amacıyla hazırlanmıştır. Sonuçlar girilen varsayımlara ve yukarıdaki maliyet-hacim-kâr (CVP) sadeleştirmelerine dayanır; tam bir bütçe, tahmin veya yasal raporun yerini tutmaz.