Faaliyet, finansal ve bileşik kaldıraç
Satış, maliyet ve finansman yapısının faaliyet kârı ile vergi öncesi kâr üzerindeki büyütülmüş etkisi noktasal duyarlılık olarak ölçülür.
Faaliyet kaldıracı sabit maliyetlerin, finansal kaldıraç ise faiz yükünün kâr üzerindeki büyütme etkisini ölçer. Belirli bir faaliyet düzeyinde faaliyet, finansal ve bileşik kaldıraç dereceleri hesaplanır.
Kaldıraç dereceleri belirli bir faaliyet düzeyindeki noktasal duyarlılık ölçüleridir. İşletme başabaş veya faiz başabaş noktalarına yaklaştığında oranlar çok yüksek değerlere ulaşabilir. Büyük değişimlerde DOL, DFL veya DCL ile doğrusal tahmin yanıltıcı olabilir; bu nedenle araç tam senaryo yeniden hesaplaması da sunar.
Sonuçlar
Kaldıraç analizi üzerine kısa notlar
Faaliyet kaldıraç derecesi nedir?
DOL, mevcut satış düzeyinde satışlardaki %1’lik değişimin FVÖK (EBIT) üzerindeki yaklaşık yüzdesel etkisidir; sabit faaliyet maliyetlerinden kaynaklanır.
Finansal kaldıraç derecesi nedir?
DFL, FVÖK’teki (EBIT) %1’lik değişimin vergi öncesi kâr (ve sermaye yapısı sabitken hisse başına kazanç) üzerindeki yaklaşık etkisidir; faiz yükünden kaynaklanır.
Bileşik kaldıraç derecesi nedir?
DCL = DOL × DFL. Satış değişiminin önce FVÖK’e (EBIT), sonra vergi öncesi kazanca nasıl büyütüldüğünü birleştirir.
Sabit maliyetler DOL’u nasıl etkiler?
Sabit faaliyet maliyetleri yükseldikçe aynı katkı payında FVÖK (EBIT) düşer, işletme başabaşa yaklaşır ve DOL yükselir.
Borç ve faiz giderleri DFL’yi nasıl etkiler?
Borç veya efektif faiz artınca faiz gideri yükselir. FVÖK (EBIT) sabitken vergi öncesi kâr (EBT) küçülür ve DFL artar.
DOL ile başabaş noktası arasındaki ilişki nedir?
Satışlar faaliyet başabaşına yaklaştıkça FVÖK (EBIT) sıfıra gider ve DOL çok yükselir. Başabaşın yeterince üzerinde DOL genellikle düşer.
DFL ile faiz karşılama arasındaki ilişki nedir?
Faiz karşılama = FVÖK (EBIT) / faiz. Oranın 1×’e yaklaşması finansal başabaşa denk gelir ve DFL aşırı büyür.
Kaldıraç derecelerinin yorum sınırları nelerdir?
Bunlar noktasal esnekliklerdir. Büyük şoklar, DOL veya DCL’nin büyük bir yüzdeyle çarpılmasıyla değil tam yeniden hesaplamayla okunmalıdır.
Sadeleştirici varsayımlar
- Fiyat, birim değişken maliyet ve sabit faaliyet maliyetleri ilgili aralıkta sabittir.
- Faiz gideri dönemde sabit bir finansman maliyeti olarak alınır.
- Negatif EBT bu modelde otomatik vergi iadesi üretmez.
- Hisse başına kazanç (EPS) yorumu pay sayısı ve sermaye yapısının değişmediğini varsayar.
- Kaldıraç dereceleri noktasal ölçüdür; büyük hareketler için tahmin değildir.
Not: Bu hesaplama aracı finansal eğitim ve karar desteği içindir. Sonuçlar girilen varsayımlara bağlıdır; bütçe, tahmin veya yasal raporun yerini tutmaz.