NPV

Net Bugünkü Değer

Kısa tanım

Net bugünkü değer (NPV), bir projenin artımsal nakit akışlarının eşik getiri (hurdle) oranıyla iskonto edilip başlangıç yatırım tutarından düşülmesidir. Pozitif NPV, o iskonto oranında projenin ekonomik değer yarattığını gösterir; finansmanı, teminatı veya yıl içi nakit zamanlamasını tek başına çözmez.

Ayrıntılı açıklama

Net bugünkü değer, paranın zaman değerini ve riski iskonto oranına gömer. Girdi, muhasebe kârı değil artımsal nakittir: vergi sonrası faaliyet nakitleri, net işletme sermayesi değişimi (ΔNWC), bakım-idame ve büyüme sermaye harcaması (CapEx), hurda değeri ve vergi etkileri. Batık maliyet dışarıda kalır; fırsat maliyeti ve satış kaydırması (cannibalisation) içeriye alınır.

Karşılıklı dışlayan projelerde ölçek veya ömür farklıysa iç verim oranı (IRR) sıralamayı bozar; sıralama kuralı net bugünkü değerdir. Sermaye rasyonlamasında NPV, kârlılık endeksiyle birlikte okunur; böylece kıt bütçe birim yatırım başına dağıtılır. İskonto oranı ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (WACC) ise, şirket ortalamasından sapan proje riski beta veya eşik getiri primi ile düzeltilir.

CFO açısından neden önemlidir?

Sermaye harcaması (CapEx), birleşme ve satın alma ile kapasite kararları, “kaç yılda döner?” sorusuna göre değil, iskonto edilmiş artımsal nakde göre alınır. Yanlış eşik getiri veya şişirilmiş terminal değer, değer yok eden bir yatırımı kârlı gösterebilir.

Nasıl hesaplanır?

NPV = Σ CFₜ / (1+r)ᵗ − I₀

Artımsal CFₜ tutarları r ile iskonto edilerek toplanır ve I₀ düşülür. Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (WACC) finansman yapısını içinde taşır; borç projeye özgüyse düzeltilmiş bugünkü değer (APV) vergi kalkanını ayrı kaydeder.

Formüldeki değişkenler

• CFₜ: t dönemindeki artımsal serbest nakit akışı (incremental free cash flow)
• r: iskonto oranı; çoğu kez ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (WACC) veya riske göre ayarlanmış eşik getiri (hurdle)
• I₀: başlangıç net yatırımı

Nasıl yorumlanır?

NPV > 0, r iskonto oranında değer yaratır; sıfır, projenin tam olarak eşik getiriyi kazandığı anlamına gelir. Mutlak NPV ölçeği ödüllendirir: büyük ve düşük marjlı bir proje, küçük ve yüksek iç verim oranlı (IRR) bir projeyi geçebilir. Kur (FX), enflasyon ve vergi zamanlaması boyunca nakit akışları ile r aynı para biriminde tutulmalıdır.

Sayısal örnek

I₀ = 10 mn TL, üç yıl boyunca CF = 4, 5 ve 6 mn TL, r = %20 → NPV ≈ 4/1,2 + 5/1,2² + 6/1,2³ − 10 ≈ 0,97 mn TL.

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.