PI

Kârlılık Endeksi

Kısa tanım

Kârlılık endeksi, girişlerin bugünkü değerinin kıt yatırım tutarına oranıdır. PI > 1, NPV > 0 ile aynı yöndedir; sermaye rasyonlamasında birim yatırım başına değer yaratmayı sıralar.

Ayrıntılı açıklama

Bağımsız ve bölünebilir projelerde bütçe tavanı varken ham NPV büyük işi ödüllendirir. PI, her 1 TL’lik kıt CapEx’in kaç TL PV ürettiğini gösterir ve tavan dolana kadar yüksek PI’lı işler seçilir.

Bölünemeyen büyük proje, yüksek PI’lı küçük işlerin kombinasyonunu yenemez; o zaman tamsayı programlama veya senaryo gerekir. Çıkışlar zamana yayılıysa payda I₀ değil, kıt kaynağın PV’sidir.

CFO açısından neden önemlidir?

Yılın CapEx tavanı kredi covenant’ı veya nakit tavanıyla kilitliyse komite “en büyük NPV” diye değil “en yüksek PI” diye sıralamalıdır.

Nasıl hesaplanır?

PI = PV(girişler) / |PV(çıkışlar)| = 1 + NPV / |I₀|

Pay, iskonto edilmiş artımsal girişler; payda kıt çıkışların PV’si. NPV formülü 1 + NPV/|I₀| ile özdeştir.

Formüldeki değişkenler

• PI: kârlılık endeksi
• I₀: bugünkü net yatırım (kıt kaynak)

Nasıl yorumlanır?

PI = 1,12, her 1 TL yatırıma 1,12 TL PV (0,12 NPV) demektir. Eşik 1’dir; evrensel “iyi PI” bandı yoktur. Kaynak nakit değil de yönetim zamanıysa endeks yanlış kıtlığı ölçer.

Sayısal örnek

NPV = 2 mn TL, I₀ = 10 mn TL → PI = 1,20. Aynı bütçede NPV = 3 mn TL ama I₀ = 30 mn TL → PI = 1,10; rasyonlamada ilk proje öne geçer.

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.