PI

Kârlılık Endeksi

Kısa tanım

Kârlılık endeksi (PI), girişlerin bugünkü değerinin kıt yatırım tutarına oranıdır. PI > 1, net bugünkü değer > 0 ile aynı yöndedir; sermaye rasyonlamasında kıt sermayenin birim başına yarattığı değeri sıralar.

Ayrıntılı açıklama

Bütçe tavanı bağlayıcıyken ham net bugünkü değer (NPV) büyüklüğü ödüllendirir. Kârlılık endeksi, her kıt sermaye harcaması (CapEx) lirasının kaç lira bugünkü değer ürettiğini gösterir; tavan, PI listesinin tepesinden doldurulur.

Bölünemeyen büyük bir proje, yüksek PI’lı daha küçük işlerin paketini kaybedebilir; bu tamsayı paketleme veya bir senaryo ister. Çıkışlar zamana yayılıyorsa payda yalnızca I₀ değil, kıt kaynağın bugünkü değeridir.

CFO açısından neden önemlidir?

Yılın sermaye harcaması tavanı bir finansal taahhüt (covenant) veya nakit tavanıyla kilitliyse komite en büyük NPV’ye göre değil, kârlılık endeksine göre sıralamalıdır.

Nasıl hesaplanır?

PI = BD(girişler) / |BD(çıkışlar)| = 1 + NPV / |I₀|

Pay, iskonto edilmiş artımsal girişlerdir; payda kıt çıkışların bugünkü değeridir. 1 + NPV/|I₀| ile özdeştir.

Formüldeki değişkenler

• PI: kârlılık endeksi (profitability index)
• I₀: kıt çıkışın bugünkü değeri

Nasıl yorumlanır?

PI = 1,12, her 1 birim yatırıma 1,12 birim bugünkü değer (0,12 birim NPV) demektir. Eşik 1’dir; evrensel bir “iyi PI” bandı yoktur. Kıt kaynak nakit değil de yönetim zamanıysa endeks yanlış kıtlığı ölçer.

Sayısal örnek

NPV = 2 mn TL, I₀ = 10 mn TL → PI = 1,20. Rakip NPV = 3 mn TL ve I₀ = 30 mn TL ile PI = 1,10 üretir; rasyonlamada ilk proje daha üstte sıralanır.

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.