DOL

Faaliyet Kaldıraç Derecesi

Kısa tanım

Faaliyet kaldıraç derecesi (DOL), satıştaki yüzde değişime karşılık FVÖK’teki (EBIT) yüzde değişimdir. Aynı zamanda katkı payının FVÖK’e oranıdır; daha fazla sabit faaliyet maliyeti DOL’u yükseltir.

Ayrıntılı açıklama

Katkı payı / FVÖK, mevcut faaliyet noktasındaki yerel esnekliktir. Başabaşa yaklaşınca FVÖK küçülür ve DOL sonsuza gider; bu yüzden başabaş civarında DOL saçma derecede yüksek görünür.

Formül fiyatı ve değişken maliyeti sabit tutar. Ürün karması, iskonto ve kapasite tavanı esnekliği bozar. TFRS 16 kirayı amortisman ve faize ayırır; kâr-zarar DOL’u nakit kaldıraç değildir.

CFO açısından neden önemlidir?

DOL bilinmezse bütçe sapması ve fiyatlama, “satış −%3” hikâyesinde kârı doğrusal keser. Aynı ciroda bir üretici ile bir tüccar DOL ile karşılaştırılamaz.

Nasıl hesaplanır?

DOL = %ΔFVÖK / %ΔSatış = Katkı payı / FVÖK

Yüzde biçimi iki gerçekleşmiş nokta arasındadır. Katkı payı/FVÖK yerel eğimdir; katkı payı = satış − değişken maliyet.

Formüldeki değişkenler

• DOL: faaliyet kaldıraç derecesi (degree of operating leverage)
• %ΔEBIT: FVÖK’teki (EBIT) yüzde değişim
• %ΔSatış: satıştaki yüzde değişim

Nasıl yorumlanır?

DOL = 2, diğer şeyler eşitken yüzde 10’luk satış artışının yüzde 20 FVÖK ima ettiği anlamına gelir. Sektörel bir “hedef DOL” yoktur; varlık yoğunluğu, sözleşmeler ve başabaşa uzaklık belirler. FVÖK sıfıra yakınken bu rakamı raporlamayın.

Sayısal örnek

Katkı payı 40 mn TL, FVÖK 10 mn TL → DOL = 4. Varsayımlar tutarsa yüzde 5’lik satış artışı yüzde 20 FVÖK (10 → 12 mn TL) ima eder.

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.