DOL

Faaliyet Kaldıraç Derecesi

Kısa tanım

Faaliyet kaldıraç derecesi (DOL), satıştaki yüzde değişimin FVÖK’te yüzde kaç değişim ürettiğidir. Katkı payının FVÖK’e oranı olarak da yazılır; sabit faaliyet maliyeti yükseldikçe DOL büyür.

Ayrıntılı açıklama

Katkı payı / FVÖK formu, mevcut faaliyet noktasında yerel bir elastikiyettir. Başabaşa yaklaştıkça FVÖK küçülür, DOL sonsuza gider; bu yüzden başabaş civarında DOL anlamsız derecede yüksek çıkar.

Formül, fiyat ve değişken maliyetin sabit kaldığını varsayar. Mix, iskonto ve kapasite tavanı elastikiyeti bozar. Kiraların TFRS 16 ile amortisman-faize bölünmesi P&L DOL’unu nakit kaldıraçtan ayırır.

CFO açısından neden önemlidir?

Bütçe sapması ve fiyat kararı, DOL bilinmeden “satış %3 kaçar” diye kârı doğrusal keser. Üretim şirketi ile ticaret şirketinin DOL’u aynı ciroda kıyaslanamaz.

Nasıl hesaplanır?

DOL = %ΔFVÖK / %ΔSatış = Katkı payı / FVÖK

Yüzde formül gerçekleşmiş iki nokta arasındadır. Katkı/FVÖK formu aynı noktadaki yerel eğimdir; katkı = satış − değişken maliyet.

Formüldeki değişkenler

• DOL: faaliyet kaldıraç derecesi
• %ΔEBIT: FVÖK’teki yüzde değişim
• %ΔSatış: satıştaki yüzde değişim

Nasıl yorumlanır?

DOL = 2, satışta %10 artışın FVÖK’te %20 ima ettiğini söyler — diğer her şey sabitken. Sektörel “hedef DOL” yoktur; varlık yoğunluğu, sözleşme tipi ve başabaş uzaklığı belirler. FVÖK sıfıra yakınken rakamı raporlamayın.

Sayısal örnek

Katkı payı 40 mn TL, FVÖK 10 mn TL → DOL = 4. Satış %5 artarsa, varsayımlar korunursa FVÖK %20 artar (10 → 12 mn TL).

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.