VaR

Riske Maruz Değer

Kısa tanım

Riske maruz değer (VaR), seçilen bir ufuk ve güven düzeyinde bir kayıp eşiğidir: “varsayılan dağılım altında daha kötü kayıplar seyrektir.” Bir limit aracıdır; kuyruk felaketinin büyüklüğünü ölçmez.

Ayrıntılı açıklama

Parametrik, tarihsel veya Monte Carlo yöntemiyle hesaplanır. Varsayımlar dağılım, korelasyonlar ve penceredir. Krizde oynaklık sıçrar ve korelasyonlar bire gider; dünün riske maruz değeri dünün piyasasını betimler.

Bir günlük riske maruz değer, firmanın gerçek kapatma ufkundan kısa kalabilir. Beklenen kuyruk kaybı (expected shortfall) kuyruk ortalamasını ekler; yalnız riske maruz değer yetmez.

CFO açısından neden önemlidir?

Hazine limitleri çoğu kez riske maruz değerle konur; yönetim “azami kayıp” duyarsa model dışındaki gün sürpriz olur.

Nasıl hesaplanır?

VaR_α ≈ kayıp dağılımının α kuyruk eşiği (ör. %95, 1 gün)

Eşik, kayıp dağılımının bir kantilidir. Dağılım ve ufuk modele aittir; evrensel bir formül yoktur.

Formüldeki değişkenler

• α: güven düzeyi (ör. %95 / %99)

Nasıl yorumlanır?

%95 güvenli bir günlük 2 mn TL’lik riske maruz değer, yaklaşık yirmi günden birinde kaybın 2 mn’yi aşabileceğini söyler; aşımın 3 mü 30 mu olduğunu söylemez.

Tanımlar eğitim ve analiz amaçlıdır. Yatırım, kredi veya vergi tavsiyesi değildir.